Umuryango wa sosiyete sivile uharanira Iterambere ry’Umwana, Urubyiruko n’umugore, Save Generations Organization, wabwiye itangazamakuru ko kimwe mubyo babonye bibangamira iterambere ry’ingo za ECD ari ubumenyi buke bw’abita ku bana.
Abo muri uwo muryango babitangaje ubwo bamurikaga ubushakashatsi bw’ibanze ( assessment) bakozwe ku mikorere n’imitangire ya serivisi muri izo ngo mbonezamikurire.
Babwiye itangazamakuru ko babikoze bagamijwe kuzamura ireme ry’uburezi ritangirwamo.
Ubushakashatsi bwabo babukoreye muri Burera, Rutsiro,Nyarugenge, Rulindo na Nyagatare.
Umuhuzabikorwa w’umushinga wo kuzamura ireme ry’amashuri mato, ECD mu Muryango Save Generations Organization Ndazivunnye Félix, avuga ko mu bushakashatsi bakoze, basanze ubumenyi buke ku bita ku bana, ibikoresho bidahari cyangwa bishaje byifashishwa mu kugisha incuke…biri mu bidindiza umusaruro utangirwa muri ibi bigo by’ingirakamaro.
Mu kiganiro yahaye UMUSEKE yagize ati: “ Twarebaga ingo mbonezamikurire zibera mu ngo, izo ku ishuri (School based, Community based), tukareba niba ari nzima, tukanareba uko abana biga”.
Avuga ko hari imbogamizi bazisanzemo zirimo ireme rya serivisi zihatangirwa zishingiye ahanini ku bumenyi budahagije bw’abarezi haba mu byo abana bakenera no kubyerekeye integanyanyigisho zidahuye cyane cyane n’ubwenge bw’abana mu kigero cyabo.
Abakoze ubwo bushakashatsi bavuga ko basanze nta bikoresho byo gukangura ubwonko bw’abana bihari kandi ari ingenzi mu kubarera.
Ndazivunnye Félix avuga ko nubwo hakiri byinshi byo gukora muri ECD, Leta ari iyo gushimirwa yatekereje porogaramu y’ingo mbonezamikurire y’abana bato.
Umukozi wa Minisiteri y’ubuzima ushinzwe ubuzima bw’umwana n’umubyeyi, Dr Joseph Gitera avuga ko nyuma yo kuganira ku byavuye mu bushakashatsi, raporo izatangwa hakarebwa ibyaba ibisubizo ngo imikorere ya ECD inoge.
Ati: “ Nk’uko ubushakashatsi bwabigaragaje haracyari byinshi byo kunoza birimo imirire, ababyeyi bafite ubushobozi bucye bwo kubona indyo yuzuye, isuku n’isukura bitaranoga no kubura amazi cyangwa ubwiherero. Nitumara kubona raporo ya nyuma, bizadufasha kumenya ahari icyuho no gushyira mu bikorwa ibyifuzo-nama ngo umwana arerwa neza, azamuke mu gihagararo no mu mitekerereze”.
Umuyobozi ushinzwe imirire y’umubyeyi n’umwana mu Kigo cy’Igihugu gishinzwe imikurire no kurengera umwana, NCDA, Macara Faustin, yabwiye UMUSEKE ko nubwo hagikenewe gushyirwamo imbaraga, abayeyi nabo bakwiye kubigiramo uruhare.
Macara ati: “ Bariya bana bakura bafite ubwonko bukangutse, baragaburirwa. Ibijyanye n’imikurire ni hariya tubibona. Niyo mpamvu biri muri gahunda ya Leta ko bagomba kujya muri ECD“.
Ubushakashatsi bwo muri kiriya kigo bwasanze 83% by’ababajijwe bavuga ko bajyana abana kuri ECD bakagenda n’amaguru, ugereranyije mu gihe abandi 10% babajyana ku igare. Abangana na 1.5% bajyanwa mu modoka zabo.
47.7% bakora urugendo ruri hagati y’iminota 10-30 bajya kuri ECD, 29.2% bakoresha iminota 10 naho abangana 5.4% bakora urugendo rungana n’isaha bajyana kuri ECD.
Ifoto@UNICEF
